JavaScript nedir?
Web sayfalarına etkileşim kazandıran, tarayıcıda ve Node.js ile sunucuda çalışan dinamik programlama dili.
JavaScript, web tarayıcılarının yerel olarak çalıştırdığı programlama dilidir. HTML yapıyı, CSS görünümü belirlerken JavaScript davranışı sağlar: butona tıklanınca bir menünün açılması, formun gönderilmeden önce kontrol edilmesi veya sayfa yenilenmeden yeni verilerin yüklenmesi gibi. Dilin standart adı ECMAScript'tir ve her yıl yeni özelliklerle güncellenir. İsim benzerliğine rağmen Java ile doğrudan bir ilişkisi yoktur.
JavaScript dinamik tipli, olay güdümlü ve tek iş parçacıklı (single-threaded) bir dildir. Ağ istekleri gibi uzun süren işlemler, olay döngüsü (event loop) sayesinde arayüzü dondurmadan Promise ve async/await yapılarıyla eşzamansız yürütülür. Tarayıcıda DOM API'si ile sayfadaki öğeler okunup değiştirilebilir.
Node.js, Deno ve Bun gibi çalışma ortamları sayesinde JavaScript sunucu tarafında, komut satırı araçlarında ve masaüstü uygulamalarında da kullanılır. React, Vue, Angular gibi kütüphane ve çatılar büyük arayüzlerin geliştirilmesini kolaylaştırır. Büyük projelerde tip güvenliği için JavaScript'in üst kümesi olan TypeScript sıkça tercih edilir.
Örnek: Butona tıklanınca veri çekme
const buton = document.querySelector('#yukle');
const liste = document.querySelector('#liste');
buton.addEventListener('click', async () => {
const yanit = await fetch('/api/duyurular');
const duyurular = await yanit.json();
liste.textContent = '';
for (const d of duyurular) {
const li = document.createElement('li');
li.textContent = d.baslik;
liste.append(li);
}
});İpuçları
- Karşılaştırmalarda == yerine === kullanın; tür dönüşümünden kaynaklanan sürprizleri önler.
- Değişkenleri var yerine const veya let ile tanımlayın.
