Hash nedir?
Özet Fonksiyonu (Hash Function)
Herhangi bir veriden sabit uzunlukta, geri döndürülemeyen bir özet değer üreten matematiksel fonksiyon.
Hash fonksiyonu, her boyuttaki girdiyi sabit uzunlukta bir çıktıya (özet, digest) dönüştürür. İyi bir kriptografik hash fonksiyonunun özellikleri şunlardır: aynı girdi her zaman aynı çıktıyı verir, girdideki en küçük değişiklik çıktıyı tamamen değiştirir, çıktıdan girdiyi bulmak pratikte mümkün değildir ve aynı çıktıyı veren iki farklı girdi bulmak çok zordur. SHA-256 bugün yaygın kullanılan örneklerden biridir; MD5 ve SHA-1 ise çakışma zafiyetleri nedeniyle güvenlik amaçlı kullanım için önerilmez.
Hash'in en bilinen kullanımı dosya bütünlüğü doğrulamaktır: indirdiğiniz bir dosyanın özetini, yayıncının sitesinde verilen özetle karşılaştırarak dosyanın bozulmadığını veya değiştirilmediğini kontrol edebilirsiniz. Git de commit'leri ve dosyaları hash değerleriyle tanımlar.
Parolaların saklanmasında ise sıradan hızlı hash fonksiyonları yeterli değildir. Bunun yerine bcrypt, scrypt veya Argon2 gibi bilerek yavaş tasarlanmış ve her parola için rastgele bir tuz (salt) ekleyen algoritmalar kullanılır. Böylece veritabanı sızsa bile parolaların toplu halde tahmin edilmesi çok zorlaşır.
Örnek: Bir metnin ve dosyanın SHA-256 özeti
import hashlib
print(hashlib.sha256('merhaba'.encode()).hexdigest())
with open('kurulum.iso', 'rb') as f:
h = hashlib.sha256()
for parca in iter(lambda: f.read(8192), b''):
h.update(parca)
print(h.hexdigest())İpuçları
- Parola saklamak için SHA-256 değil, bcrypt veya Argon2 gibi parola hash algoritmaları kullanın.
- Hash şifreleme değildir; özetten orijinal veri geri elde edilemez.
