ANKA MÜHENDİSLİKSincan / Ankara
Yapay Zekâ • Orta

Yapay Sinir Ağı nedir?

Artificial Neural Network (ANN)

Birbirine bağlı yapay nöron katmanlarından oluşan, ağırlıklarını veriden öğrenerek tahmin yapan hesaplama modeli.

Yapay sinir ağı, beyindeki sinir hücrelerinden esinlenen ama çalışma biçimi tamamen matematiksel olan bir modeldir. Ağ; giriş katmanı, bir veya daha fazla gizli katman ve çıkış katmanından oluşur. Her katmandaki 'nöronlar' bir sonraki katmana ağırlıklı bağlantılarla bağlanır.

Bir nöron, kendisine gelen değerleri ağırlıklarıyla çarpıp toplar, buna bir sapma (bias) değeri ekler ve sonucu ReLU veya sigmoid gibi bir aktivasyon fonksiyonundan geçirir. Aktivasyon fonksiyonu, ağın doğrusal olmayan karmaşık ilişkileri öğrenebilmesini sağlar.

Eğitim sırasında ağ bir tahmin yapar, bu tahminin doğru cevaptan ne kadar uzak olduğu bir kayıp (loss) fonksiyonuyla ölçülür. Ardından geri yayılım (backpropagation) algoritmasıyla her ağırlığın hataya katkısı hesaplanır ve gradyan inişi ile ağırlıklar hatayı azaltacak yönde küçük adımlarla güncellenir. Bu döngü binlerce kez tekrarlanır.

El yazısı rakam tanıma, sinir ağlarının öğretimde en çok kullanılan klasik örneğidir.

Örnek: Tek bir yapay nöronun hesabı

import math

def noron(girdiler, agirliklar, bias):
    toplam = sum(x * w for x, w in zip(girdiler, agirliklar)) + bias
    return 1 / (1 + math.exp(-toplam))  # sigmoid aktivasyon

print(noron([0.5, 0.8], [0.4, -0.2], 0.1))  # ~0.53

İpuçları

  • Girdi verilerini ölçeklendirmek (normalize etmek) eğitimi belirgin şekilde hızlandırır.
  • Öğrenme oranı (learning rate) çok yüksekse eğitim kararsızlaşır, çok düşükse çok yavaş ilerler.