ANKA MÜHENDİSLİKSincan / Ankara
Yapay Zekâ • Başlangıç

Yapay Zekâ nedir?

Artificial Intelligence (AI)

Bilgisayarların öğrenme, akıl yürütme, dil anlama ve karar verme gibi insan zekâsı gerektiren görevleri yerine getirmesini sağlayan bilim dalı.

Yapay zekâ (YZ), bilgisayar sistemlerinin normalde insan zekâsı gerektiren işleri yapabilmesini amaçlayan bilgisayar bilimi alanıdır. Bu işler arasında görüntüdeki nesneleri tanımak, konuşmayı yazıya dökmek, metin üretmek, oyun oynamak ve öneride bulunmak sayılabilir.

İlk YZ sistemleri çoğunlukla elle yazılmış kurallara dayanıyordu (uzman sistemler). Günümüzde ise baskın yaklaşım makine öğrenmesidir: sistem, kuralları bir programcıdan almak yerine büyük miktarda veriden örüntü çıkararak öğrenir. Derin öğrenme ve büyük dil modelleri (LLM) bu yaklaşımın en görünür ürünleridir.

Yaygın bir ayrım 'dar YZ' ile 'genel YZ' arasındadır. Bugün kullandığımız sistemlerin tamamı belirli görevlerde başarılı olan dar YZ örnekleridir; her alanda insan düzeyinde esnek düşünebilen genel YZ henüz bir araştırma hedefidir.

Telefonunuzdaki yüz tanıma, e-postadaki spam filtresi, navigasyon uygulamasının trafik tahmini ve sohbet asistanları günlük hayattaki YZ örnekleridir. YZ güçlü bir araçtır ama hatasız değildir; çıktıları her zaman bağlamıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Örnek: Kural tabanlı ile öğrenen sistem farkı

# Kural tabanlı: kuralı programcı yazar
def spam_mi(mesaj):
    return "bedava" in mesaj.lower()

# Öğrenen sistem: kuralı veriden çıkarır (scikit-learn)
from sklearn.feature_extraction.text import CountVectorizer
from sklearn.naive_bayes import MultinomialNB

metinler = ["bedava hediye kazan", "toplantı yarın 10'da", "hemen tıkla kazan", "rapor ekte"]
etiketler = [1, 0, 1, 0]  # 1 = spam
vek = CountVectorizer()
model = MultinomialNB().fit(vek.fit_transform(metinler), etiketler)
print(model.predict(vek.transform(["kazan bedava"])))  # [1]

İpuçları

  • YZ, makine öğrenmesi ve derin öğrenme iç içe kavramlardır: derin öğrenme ⊂ makine öğrenmesi ⊂ yapay zekâ.
  • YZ çıktılarını, özellikle kritik kararlarda, bir insan kontrolünden geçirin.