Asenkron Programlama nedir?
Asynchronous Programming
Uzun süren işlemlerin (ağ, dosya, veritabanı) sonucunu beklerken programın başka işleri yapmaya devam edebilmesini sağlayan programlama yaklaşımı.
Senkron (eşzamanlı) programlamada her işlem bir öncekinin bitmesini bekler. Bir ağ isteği iki saniye sürüyorsa program o iki saniye boyunca başka hiçbir şey yapamaz. Asenkron programlamada ise uzun süren işlem başlatılır, sonucu beklenirken program diğer işlere devam eder ve sonuç hazır olduğunda kaldığı yerden devam edilir.
JavaScript'te asenkron işlemler önce callback fonksiyonlarıyla, ardından Promise yapısıyla, bugün ise çoğunlukla async/await sözdizimiyle yazılır. Python'da asyncio, C#'ta Task ve async/await, Kotlin'de coroutine'ler, Rust'ta async/await benzer amaca hizmet eder. JavaScript tek iş parçacıklı (single-threaded) çalışır ve bu bekleyen işleri olay döngüsü (event loop) ile yönetir.
Asenkron programlama özellikle I/O ağırlıklı işlerde önemlidir: bir web sunucusunun aynı anda binlerce isteğe yanıt vermesi veya bir arayüzün veri yüklenirken donmaması bu sayede mümkündür. Asenkronluk paralellikle aynı şey değildir; CPU yoğun hesaplamaları hızlandırmaz, bekleme süresini verimli kullanır.
Örnek: async/await ile paralel istekler
async function veriGetir(url) {
const r = await fetch(url);
return r.json();
}
async function main() {
const [kullanici, siparisler] = await Promise.all([
veriGetir("/api/kullanici"),
veriGetir("/api/siparisler")
]);
console.log(kullanici, siparisler);
}
main().catch(console.error);İpuçları
- Birbirinden bağımsız istekleri sırayla await etmek yerine Promise.all ile aynı anda başlatın.
- await edilmeyen veya catch'lenmeyen Promise'ler hataları sessizce yutabilir.
