Sunucusuz Mimari (Serverless) nedir?
Serverless Computing
Geliştiricinin sunucu yönetmeden yalnızca kod yazdığı; kodun olaylarla tetiklenip otomatik ölçeklendiği ve çalıştığı süre kadar ücretlendirildiği bulut modeli.
Sunucusuz (serverless) mimari, adına rağmen sunucuların olmadığı anlamına gelmez; sunucuların bulut sağlayıcı tarafından tamamen yönetildiği ve geliştiricinin bunlarla hiç ilgilenmediği anlamına gelir. Geliştirici yalnızca belirli bir olay gerçekleştiğinde çalışacak fonksiyonları yazar.
En yaygın biçimi FaaS (Function as a Service) modelidir; AWS Lambda, Azure Functions ve Google Cloud Functions bunun örnekleridir. Bir fonksiyon bir HTTP isteğiyle, bir dosya yüklenmesiyle, bir kuyruğa mesaj gelmesiyle veya zamanlanmış bir görevle tetiklenebilir. Talep arttığında sağlayıcı fonksiyonun daha fazla kopyasını otomatik olarak çalıştırır; talep yoksa hiçbir kopya çalışmaz.
Ücretlendirme genellikle çağrı sayısı ve çalışma süresine göre yapılır; bu, düzensiz trafiği olan uygulamalar için maliyet avantajı sağlar. Sunucusuz yaklaşımın dezavantajları ise uzun süre kullanılmayan fonksiyonun ilk çağrıda yavaş başlaması (cold start), çalışma süresi sınırları, yerel ortamda test ve hata ayıklamanın zorlaşması ve sağlayıcıya bağımlılıktır.
Yüklenen görsellerin otomatik küçültülmesi, form gönderimlerinin işlenmesi ve zamanlanmış rapor üretimi tipik sunucusuz kullanım örnekleridir.
Örnek: Basit bir sunucusuz HTTP fonksiyonu
// AWS Lambda tarzı bir işleyici
export const handler = async (event) => {
const ad = event.queryStringParameters?.ad ?? "ziyaretçi";
return {
statusCode: 200,
headers: { "Content-Type": "application/json" },
body: JSON.stringify({ mesaj: `Merhaba ${ad}` }),
};
};İpuçları
- Fonksiyonları durumsuz (stateless) yazın; kalıcı veriyi veritabanında veya depolama hizmetinde tutun.
- Sürekli yüksek trafik alan iş yüklerinde sunucusuz model, sabit sunuculara göre daha pahalı olabilir; hesap yapın.
