ANKA MÜHENDİSLİKSincan / Ankara
Yazılım Temelleri • İleri

Tasarım Deseni (Design Pattern) nedir?

Design Pattern

Yazılım tasarımında sık karşılaşılan problemlere karşı denenmiş, yeniden kullanılabilir çözüm kalıpları.

Tasarım deseni, yazılım geliştirmede tekrar tekrar karşılaşılan bir tasarım problemine verilen genel ve kanıtlanmış bir çözüm kalıbıdır. Doğrudan kopyalanacak hazır bir kod değil, bir çözüm şablonudur. Kavram, 1994 yılında yayımlanan ve yazarları 'Gang of Four' (Dörtlü Çete) olarak bilinen 'Design Patterns' kitabıyla yaygınlaşmıştır.

Desenler genellikle üç grupta incelenir. Yaratımsal (creational) desenler nesnelerin nasıl oluşturulacağıyla ilgilidir: Singleton, Factory, Builder. Yapısal (structural) desenler sınıf ve nesnelerin nasıl birleştirileceğini anlatır: Adapter, Decorator, Facade. Davranışsal (behavioral) desenler nesneler arası iletişimi düzenler: Observer, Strategy, Command.

Tasarım desenlerini bilmek, geliştiriciler arasında ortak bir dil oluşturur: 'Burada Observer kullanalım' demek uzun bir açıklamanın yerini tutar. Ancak desenler amaç değil araçtır; gerekmeyen yerde desen kullanmak kodu gereksiz yere karmaşıklaştırır. Ayrıca bazı desenlerin ihtiyacı, kullanılan dilin özelliklerine göre azalabilir veya kaybolabilir.

Örnek: Strategy deseni ile değiştirilebilir kargo hesaplama

interface KargoStratejisi {
  ucret(agirlikKg: number): number;
}
const standart: KargoStratejisi = { ucret: kg => 50 + kg * 5 };
const hizli: KargoStratejisi = { ucret: kg => 90 + kg * 8 };

function kargoHesapla(kg: number, s: KargoStratejisi) {
  return s.ucret(kg);
}
console.log(kargoHesapla(3, standart), kargoHesapla(3, hizli));

İpuçları

  • Önce problemi anlayın, sonra desen seçin; deseni zorla koda uydurmayın.
  • Singleton'ı aşırı kullanmak global durum oluşturur ve test etmeyi zorlaştırır.